Konferencja „Nauka obywatelska w rolnictwie i biotechnologii” – relacja

25 września 2026 roku w Sali im. Erazma Majewskiego w Pałacu Staszica w Warszawie odbyła się konferencja „Nauka obywatelska w rolnictwie i biotechnologii”, zorganizowana przez Komitet Nauk Agronomicznych PAN oraz Komitet Biotechnologii PAN. Wydarzenie miało formułę hybrydową, umożliwiając udział zarówno stacjonarny, jak i online.

Konferencja była poświęcona osiągnięciom i dobrym praktykom w zakresie angażowania społeczeństwa w badania naukowe oraz upowszechniania wyników badań w rolnictwie, biotechnologii i naukach o środowisku. Jej celem była wymiana wiedzy i doświadczeń dotyczących współpracy naukowców z obywatelami oraz roli tej współpracy w ochronie zasobów przyrodniczych, bezpieczeństwie żywnościowym i zrównoważonym rozwoju.

Konferencję otworzyła prof. dr hab. Magdalena Frąc, czł. koresp. PAN, Przewodnicząca Komitetu Nauk Agronomicznych PAN. Wykład inauguracyjny pt. „Nauka partycypacyjna, czyli efektywne partnerstwo naukowiec-obywatel i obywatel-naukowiec” wygłosiła prof. dr hab. Aleksandra Ziembińska-Buczyńska z Politechniki Śląskiej.

Pierwsza sesja, prowadzona przez prof. dr. hab. Arkadiusza Kosmalę, obejmowała przykłady projektów nauki obywatelskiej i nauki dla społeczeństwa. Przedstawiono:

• projekt SoilRise dotyczący społecznego monitorowania bioróżnorodności i zdrowia gleb – prof. dr hab. Agnieszka Józefowska;
• projekt INCREASE poświęcony nauce obywatelskiej i ochronie różnorodności biologicznej w rolnictwie – dr hab. Karolina Susek;
• rolę popularyzacji nauki w upowszechnianiu wyników badań mikrobiologicznych – dr Anna Marzec-Grządziel;
• projekty COOLCITY i AI4Crop jako przykłady współpracy nauki i społeczeństwa w obszarze wyzwań klimatycznych i rolnictwa precyzyjnego – dr hab. inż. Magdalena Szechyńska-Hebda, prof. IB PAN;
• projekty HoloBIOme i FibreApp, wykorzystujące aplikacje mobilne do popularyzacji wyników badań w rolnictwie, mikrobiologii i naukach o żywności – prof. dr hab. Magdalena Frąc, czł. koresp. PAN, oraz prof. dr hab. Artur Zdunek, czł. koresp. PAN.

Druga sesja, której przewodniczyła prof. dr hab. Anna Nadolska-Orczyk, dotyczyła nowych wyzwań i perspektyw nauki obywatelskiej. Dr hab. Justyna Ruchała, prof. UR, przedstawiła potencjał biotechnologii drożdży dla bezpieczeństwa cywilnego, a prof. dr hab. Tomasz Twardowski wygłosił wykład specjalny pt. „Jak wyżywić 9 miliardów ludzi w 2050 roku?”.

W programie znalazł się także panel dyskusyjny moderowany przez prof. dr. hab. Wacława Orczyka, poświęcony zwiększaniu zaangażowania społeczeństwa w badania naukowe. Jego tematyka obejmowała rolę nauki obywatelskiej w rolnictwie i zielonej biotechnologii, wykorzystanie narzędzi cyfrowych, znaczenie współpracy ze społeczeństwem dla ochrony środowiska i bezpieczeństwa żywnościowego oraz możliwości finansowania inicjatyw w Polsce i Unii Europejskiej.

Podsumowania i zamknięcia konferencji dokonała prof. dr hab. Magdalena Frąc, czł. koresp. PAN.

Serdecznie dziękujemy wszystkim Prelegentom, Panelistom, Współorganizatorom oraz Uczestnikom za udział w konferencji i wymianę doświadczeń.